Je voelt weerstand. En nu?
Je zit in overleg met je team. Je neemt een besluit of kondigt een verandering aan. En je voelt het meteen.
De een zegt niets. Een ander zucht. Een derde komt direct met tegenargumenten.
Je voelt weerstand.
Als leidinggevende is je eerste reflex vaak: uitleggen, verdedigen, overtuigen. Juist dát is het moment waarop gesprekken vastlopen of escaleren.
Weerstand is geen probleem, het is energie
Het is verleidelijk om weerstand te zien als tegenwerking. Iets wat opgelost moet worden.
Bij Croan kijken we er anders naar. Weerstand is geen probleem dat je moet corrigeren, maar een signaal. Het laat zien dat er iets schuurt. Dat mensen grip verliezen, zich niet meegenomen voelen of ruimte missen.
Met andere woorden: weerstand vertelt je dat er iets geraakt wordt dat voor die ander belangrijk is.
Leidinggeven bij weerstand begint met zelfregie
Op het moment dat je weerstand voelt bij een ander, gebeurt er ook iets bij jou. Irritatie. Ongeduld. De neiging om te sturen of af te kappen. Dat is menselijk. Maar als je vanuit die plek reageert, vergroot je de spanning.
De belangrijkste stap is daarom niet wat je zegt, maar wat je eerst bij jezelf doet:
- Merk op dat je spanning voelt.
- Erken dat dit moment aandacht vraagt.
- Stel je reactie heel even uit.
Kortom: vertragen, niet handelen.
HEVA als leidraad in het moment
In trainingen en leiderschapstrajecten gebruiken we vaak het HEVA-model als praktisch kompas. Niet als trucje, maar als volgorde die helpt om escalatie te voorkomen. HEVA staat voor: Herkennen, Erkennen, Verkennen, Alternatieven bieden.
HEVA helpt om op het juiste moment het juiste gedrag te laten zien.
Herkennen: zie wat er gebeurt, ook als het stil is
Weerstand is niet altijd luid. Soms zit het juist in stilte. Mensen die niets zeggen, maar ook niets doen. Die knikken, maar niet bewegen. Die wel aanwezig zijn, maar niet aangehaakt.
Juist deze vorm van weerstand wordt vaak gemist, terwijl hij veel invloed heeft op teams. Je moet dus verder kijken dan woorden. Let op energie, lichaamstaal en betrokkenheid.
Herkennen is vaak de moeilijkste stap. Omdat het vraagt dat je ziet wat er is, zonder het meteen te willen oplossen.
Erkennen: benoem wat je ziet, zonder oordeel
Zodra je herkent dat er weerstand is, helpt het om dit zichtbaar te maken. Niet door te corrigeren, maar door te benoemen.
Bijvoorbeeld:
“Ik merk dat dit besluit iets oproept.”
“Ik zie dat niet iedereen hier hetzelfde bij voelt.”
“Volgens mij zijn we nog niet allemaal aangehaakt.”
Dit lijkt klein, maar het effect is groot. Je haalt spanning uit de onderstroom en maakt het bespreekbaar, zonder iemand vast te zetten. Erkennen is niet hetzelfde als toegeven. Het is laten zien dat je merkt wat er gebeurt en dat het er mag zijn.
Verkennen: onderzoeken in plaats van overtuigen
De grootste valkuil bij weerstand is overtuigen. Argumenten geven. Uitleggen waarom iets logisch of noodzakelijk is. Wat dan vaak gebeurt: mensen gaan hun weerstand beter onderbouwen. Het gesprek wordt een strijd.
Wat wél werkt, is nieuwsgierigheid. Vragen als:
“Wat maakt dit lastig voor je?”
“Waar zit voor jou de spanning?”
“Wat heb je nodig om hierin mee te kunnen?”
Het doel is niet om het eens te worden, maar om te begrijpen wat er onder de weerstand zit. Daar zit bijna altijd een behoefte. Bijvoorbeeld meer duidelijkheid, een ander tempo of meer invloed.
Alternatieven bieden: geef ruimte, maar wel binnen de kaders
Geef ruimte waar het kan. Keuzes, invloed, andere routes. Dat betekent niet dat alles onderhandelbaar is. Wel dat mensen invloed mogen ervaren binnen heldere kaders.
Een metafoor die ik vaak gebruik: we zitten samen in hetzelfde zwembad en we willen naar de overkant. Je mag zelf kiezen hoe je zwemt. Borstcrawl, rugslag, samen of alleen. Dat is autonomie.
Maar er zijn ook randen. Als je met je hoofd tegen de muur zwemt, doet dat pijn. Dat zijn de kaders.
Door ruimte te bieden waar het kan en duidelijk te zijn waar het moet, zakt weerstand vaak vanzelf. Niet omdat mensen hun zin krijgen, maar omdat ze zich serieus genomen voelen.
Wat als iemand blijft tegenwerken?
Soms blijft iemand in de weerstand. Dan helpt het om rustig te begrenzen, zonder te verharden. Bijvoorbeeld:
“Ik hoor je bezwaar en we hoeven het niet eens te zijn, maar we spreken af hoe we hier samen verder gaan.”
Je blijft in contact, maar bewaakt het kader.
Tot slot: je hoeft het niet perfect te doen
Je hoeft niet de juiste zin paraat te hebben. Je hoeft weerstand ook niet meteen te laten verdwijnen. Wat wel verschil maakt, dat je niet de strijd aangaat, in contact blijft en dat je woorden kiest die ruimte openlaten voor de ander. Dat is vaak al genoeg om de spanning uit de lucht te halen.
