Op 23 mei 2023 nam de Tweede Kamer het wetsvoorstel aan, waarin staat dat werkgevers verplicht worden om een vertrouwenspersoon aan te stellen. Als werkgever heb je op grond van de Arbowet nu al de verantwoordelijkheid en verplichting om medewerkers te beschermen tegen ongewenste omgangsvormen op de werkvloer. Maar mag je zelf bepalen met welke maatregelen je dat doet. En dat werkt niet altijd even goed. Onderzoek toont aan dat 1 op de 5 medewerkers te maken heeft met ongewenst gedrag op de werkvloer. Dit wetsvoorstel moet daar verandering in brengen, door ongewenst gedrag op de werkvloer te verminderen en te zorgen voor een veilige werkomgeving.
Wat verandert er precies?
De wet verplichte vertrouwenspersoon verandert hoe je als werkgever zorgdraagt voor sociale veiligheid. Hier lees je in heldere stappen wat er verandert, voor wie de plicht geldt, wat de stand van zaken is en hoe je vandaag nog voorbereidt op naleving.
Met de wet wordt het aanstellen van een vertrouwenspersoon verplicht om ongewenst gedrag zoals pesten, discriminatie en (seksuele) intimidatie aan te pakken. De plicht sluit aan op de Arbowet en het beleid rond psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Je mag kiezen voor een interne of externe vertrouwenspersoon, zolang onafhankelijkheid, bereikbaarheid en deskundigheid geborgd zijn. Ook leg je vast hoe meldingen worden gedaan, geregistreerd en opgevolgd, en hoe je medewerkers hierover informeert. De vertrouwenspersoon krijgt een formele positie met duidelijke taken en bescherming, zodat medewerkers laagdrempelig en veilig kunnen melden.
- Opvang en eerste hulp – luisteren, ordenen en duiden van de melding.
- Begeleiding en doorverwijzing – meedenken over opties en zo nodig verwijzen.
- Signaleren en adviseren – trends en risico’s terugkoppelen aan de werkgever.
- Vertrouwelijkheid – zorgvuldig omgaan met gegevens en dossiervorming.
- Voorlichting en preventie – bekendheid geven aan rol en meldroute.
Lees wat de taken van de vertrouwenspersoon concreet inhouden.
Voor wie geldt de verplichting?
De verplichting is gericht op werkgevers, met in het wetsvoorstel een drempel voor kleine organisaties. Uitgangspunt: ondernemers met 10 of meer werknemers moeten een vertrouwenspersoon hebben. Ook flexkrachten en stagiairs vallen binnen je zorgplicht. Werk je met meerdere locaties of veel parttimers, zorg dan dat elke medewerker weet bij wie en hoe hij of zij kan melden.
Stand van zaken en ingangsdatum
Het initiatiefvoorstel-Maatoug is door de Tweede Kamer aangenomen en wordt in de Eerste Kamer behandeld. De wet treedt pas in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen datum. Een exacte ingangsdatum is dus nog niet vastgesteld. De vraag “Is een vertrouwenspersoon verplicht in 2025?” blijft daarmee formeel onbeantwoord. Reken op een beperkte implementatietermijn en begin tijdig met beleid, aanstelling en communicatie. Zo beperk je risico’s en ben je klaar zodra de datum wordt vastgesteld.
Zo voldoe je stap voor stap
- Check je RI&E op PSA – breng risico’s rond ongewenst gedrag in kaart.
- Maak beleid en meldprocedure – leg rollen, routes en termijnen vast in je klachtenregeling.
- Wijs een interne of externe vertrouwenspersoon aan – borg onafhankelijkheid en bereikbaarheid.
- Informeer en train – maak rol en meldroute bekend, train leidinggevenden en teams.
- Monitor en evalueer – periodieke rapportage en verbeteracties opnemen in je arbojaarplan.
Koppel naleving aan preventie van PSA op de werkvloer zodat meldingen afnemen en vertrouwen groeit.
Wanneer kies je een externe vertrouwenspersoon?
Bij kleinere organisaties, bij risico op belangenverstrengeling of wanneer continuïteit belangrijk is, is een externe vertrouwenspersoon vaak de veiligste keuze. Croan levert geregistreerde vertrouwenspersonen en helpt met borging in beleid en praktijk.
Veelgestelde vragen
Is een vertrouwenspersoon wettelijk verplicht?
De wet die dit verplicht stelt is nog niet in werking. Wel heb je nu al een zorgplicht onder de Arbowet om PSA te voorkomen en adequaat te handelen. Veel organisaties regelen daarom alvast een vertrouwenspersoon.
Is een vertrouwenspersoon verplicht in 2025?
Dat is nog niet definitief. De ingangsdatum wordt bij koninklijk besluit bepaald nadat de Eerste Kamer de wet heeft afgehandeld. Start nu met voorbereiding om snel te kunnen voldoen.
Wat is het verschil tussen een vertrouwenspersoon en HR?
De vertrouwenspersoon is een onafhankelijk meldpunt voor individuele opvang en begeleiding, werkt vertrouwelijk en laagdrempelig. HR richt zich op beleid, verzuim en arbeidsvoorwaarden. Ze vullen elkaar aan, maar hebben een andere rol.
Wat als de werkgever geen vertrouwenspersoon heeft?
Na inwerkingtreding riskeer je handhaving en reputatieschade. Belangrijker: medewerkers melden minder snel, waardoor problemen escaleren. Regel dus tijdig beleid, aanstelling en communicatie rond de meldroute. Werk tegelijk aan een veilige werkcultuur creëren.
Hulp nodig bij beleid en vertrouwenspersoon?
Croan helpt je organisatie met PSA-beleidsadvies en toegang tot geregistreerde externe vertrouwenspersonen. Kijk bij PSA-beleid en vertrouwenspersonen. We bieden ook de training Omgaan met Ongewenst Gedrag. Zo ben je aantoonbaar klaar voor de wet en versterk je sociale veiligheid.
Cijfers bevestigen noodzaak tot actie
Het wetsvoorstel is gebaseerd op alarmerende statistieken met betrekking tot grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer zoals pesten, (seksuele) intimidatie, discriminatie en agressie. Hoewel dit een langdurig probleem is, heeft het de laatste tijd meer aandacht gekregen door de vele berichten in de media. En ook de cijfers liegen er niet om. In 2022 maakten maar liefst 82% van werknemers gebruik van een extern vertrouwenspersoon. Een explosieve stijging ten opzichte van een jaar eerder. In de categorie agressie, geweld en intimidatie steeg het aantal meldingen van 15% naar 35%. Een oorzaak van deze toename is de bereidheid van slachtoffers om naar een vertrouwenspersoon te stappen en melding te maken. De maatschappelijke aandacht bij misstanden in de sportwereld en tv-programma’s dragen hieraan bij.
Wijzigingen Arbowet
Het door de Tweede kamer aangenomen wetsvoorstel stelt de vertrouwenspersoon in iedere organisatie met 10 werknemers of meer verplicht. Iedere werknemer krijgt wettelijk recht op toegang tot die verplichte, interne of externe, vertrouwenspersoon. Daarvoor wordt een artikel toegevoegd aan de Arbowet. In deze wet staat nu al dat je als werkgever beleid moet voeren dat gericht is op het voorkomen van psychosociale arbeidsbelasting, waar ongewenst gedrag op de werkvloer onder valt.
Positie vertrouwenspersoon versterken
Het wetsvoorstel moet ook de positie van de vertrouwenspersoon in een organisatie versterken. Het stelt specifieke eisen aan de basistaken van de vertrouwenspersoon, waaronder:
- het opvangen, begeleiden en adviseren van de werknemer;
- doorverwijzen naar een professionele hulpverlener wanneer nodig;
- inschakelen van een bemiddelaar bij conflicten wegens ongewenste omgangsvormen wanneer nodig;
- helpen bij en adviseren over de te nemen stappen voor het verlenen van nazorg;
- signaleren van bottlenecks in de uitvoering van het beleid;
- informatie verstrekken over mogelijkheden om ongewenst gedrag te voorkomen en bestrijden;
- jaarlijks verslag uitbrengen aan de werkgever en andere betrokkenen zoals de ondernemingsraad.
De helft van de Nederlandse bedrijven heeft geen vertrouwenspersoon
Op dit moment heeft slechts de helft van de organisaties in Nederland een vertrouwenspersoon. Terwijl een vertrouwenspersoon aantoonbaar helpt bij het terugdringen van ongewenst gedrag op de werkvloer. En daarmee bijdraagt aan een veilige werkomgeving voor alle werknemers. Tijd voor actie. En dat begint met dit wetsvoorstel. Het wetsvoorstel is al aangenomen door de Tweede Kamer, maar voordat het echt in werking treedt, moet de Eerste Kamer het nog goedkeuren.
Hulp nodig bij het voldoen aan deze nieuwe regeling?
Aan de slag met het verbeteren van de werkomgeving voor jouw medewerkers? Croan helpt je graag met jouw vraagstuk. Wij bieden een compleet aanbod waarmee jouw organisatie:
✓ voldoet aan de vereisten vanuit de Arbowet;
✓ zorgt voor een psychisch en sociaal veilig werkklimaat;
✓ een (te) hoge werkdruk en verschillende vormen van ongewenst gedrag voorkomt;
✓ zowel leidinggevenden als medewerkers effectief leert omgaan met grensoverschrijdend gedrag.
Vraag vrijblijvend een adviesgesprek aan en je hoort binnen één werkdag van ons.
